Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu kosmosda toqquşmadan müstəqil olan xüsusi şok dalğalarını tədqiq edib. Bütün kainatda rast gəlinən bu dalğalar təbiətin güclü hissəcik sürətləndiriciləridir və kosmosda böyük məsafələr qət edən son dərəcə yüksək enerjili hissəciklər olan kosmik şüaların əmələ gəlməsində əsas rol oynayır.
32gun.az bildirir ki, araşdırma Nature Communications (NatCom) jurnalında dərc olunub.
Tədqiqatın əsas aspekti elektronların "inyeksiyası" adlanan problemin həlli idi. Bu termin hissəciklərin daha da sürətlənmək və həddindən artıq sürətə çatmaq üçün ilkin enerji qazanması prosesini təsvir edir. İndiyə qədər elektronların bunu necə etdiyi aydın deyildi.
Müşahidələr göstərdi ki, Günəş küləyinin planetin maqnitosferi ilə qarşılıqlı əlaqədə olduğu Yerin şokdan əvvəlki cəbhə zonasında elektronlar 500 keV-dən çox rekord yüksək enerji səviyyəsinə çatıb. Adətən onların enerjisi təxminən 1 keV-dir. Alimlər müəyyən ediblər ki, belə enerji elektronların plazma dalğaları və Yerin şok dalğası ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində əldə edilir.
Tədqiqatçıların fikrincə, onların işi yalnız müxtəlif proseslərin birləşməsinin hissəcikləri effektiv şəkildə sürətləndirməyə imkan verdiyini vurğulayır. Bu mexanizmlər universal ola bilər və təkcə Günəş Sistemində deyil, həm də uzaq astrofizik obyektlərdə, məsələn, fövqəlnova qalıqları, aktiv qalaktik nüvələr və gənc ulduz sistemlərində baş verə bilər.
Əsərin müəlliflərindən biri, Northumbria Universitetindən doktor Əhməd Laltinin sözlərinə görə, Yerə yaxın plazma mühitimiz bütün Kainatda baş verən prosesləri öyrənmək üçün unikal laboratoriyadır.
“Biz dalğa-hissəciklərin qarşılıqlı təsiri kimi fundamental proseslərin elektronları relativistik enerjilərə sürətləndirmək üçün necə birləşdiyini anlaya bildik. Bu mexanizmlər universaldır və hissəciklərin minlərlə işıq ili məsafələrində kosmik enerjilərə necə çatdığını daha yaxşı anlamağa kömək edəcək”, - deyə alim qeyd edib.
Nilay
.jpg)
.jpg)
.jpg)