Elm adamları İsraildə qədim bənövşəyi boya istehsalını kəşf ediblər

llArxeoloqlar İsrail sahillərində nadir tapıntıya imza atıblar. Onlar qədim yaşayış məskəninin qalıqlarını aşkar ediblər ki, bu da dəmiri dövründə Aralıq dənizində hakimiyyət və sərvət rəmzi sayılan məşhur Tyrian purple (Tir bənövşəyi) adlı elitar boyanın ilk istehsal mərkəzlərindən biri olub.

32gun.az bildirir ki, bu barədə məlumat PLOS ONE jurnalında dərc olunub.

Amerikalı və israilli tədqiqatçılardan ibarət komanda əvvəlki balıqçı kəndi olan Tel Şikmonanın ərazisində qazıntılar aparıb. Onlar bənövşəyi boyanın istehsalı ilə əlaqəli 170-dən çox artefakt aşkar ediblər. Tapıntılar arasında boya qalıqları olan daş alətlər, böyük keramika qablar və piqmentin çıxarılması və fiksasiyası üçün zəruri olan mürəkkəb kimyəvi prosesin izləri var.

Ən əhəmiyyətli tapıntı isə xarakterik bənövşəyi rəngdə olan, həcmi 350 litrə qədər çatan nəhəng keramika çənləri olub. Alimlər hesab edirlər ki, məhz bu çənlərdə boyanın əldə edildiyi dəniz ilbizlərinin ifrazatının emalı aparılıb. Qeyd olunur ki, xammal halında bu maddə yaşıl rəngdə olur, lakin hava ilə təmasda olduqda oksidləşir və bənövşəyi rəngə çevrilir. Davamlı tekstil boyasına çevrilməsi üçün isə bir sıra kimyəvi reaksiyalar tələb olunurdu.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu ərazidə istehsal təxminən üç min il əvvəl başlayıb və qədim İsrail krallığının böyüməsi ilə tədricən genişlənib. Krallığın süqutundan sonra boya istehsalı azalıb, lakin assuriyalıların gəlişi ilə sənaye yenidən canlanıb. Beləliklə, bu məkan dəmiri dövrünün böyük hissəsində fəal istehsal mərkəzi olub.

İndiyə qədər arxeoloqlar qədim Aralıq dənizi regionunun müxtəlif yerlərində Tyrian purple ilə boyanmış parçalar tapıblar, lakin onların istehsal mərkəzinin dəqiq yeri məlum deyildi. Tel Şikmonada aparılan qazıntılar sayəsində tarixçilərdə bu elitar boyanın, öz dövrünün əsl "bənövşəyi qızılı"nın sənaye kompleksinin mövcudluğuna dair ilk ciddi təsdiq ortaya çıxıb.

Nilay