Uşaqlarda dil öyrənmə: Hansı metodlar daha effektivdir?

Uşaqlarda dil bacarıqlarının inkişafı, onların gələcək təhsil uğurları və sosial adaptasiyası üçün əvəzolunmaz bir mərhələdir. Araşdırmalar göstərir ki, dil öyrənmə prosesi yalnız məktəb mühitində baş vermir; əksinə, evdə, oyun zamanı və gündəlik həyatın müxtəlif anlarında baş verən ünsiyyətlərlə çox daha səmərəli olur. Erkən yaşda uşaqlarda ikinci dilin və ya ana dilinin inkişaf etdirilməsi onların zehni çevikliyini artırır, problem həll etmə bacarıqlarını gücləndirir və sosial münasibətlərdə daha rahat olmalarına kömək edir.

32gun.az bu barədə araşdırma aparı:

Psixoloq Layla Əliyeva 32gun.az-a danışarkən vurğulayır ki, uşaqların dil öyrənməsində erkən müdaxilə çox önəmlidir. “0-6 yaş arası uşaqlar dil öyrənməyə açıq və həssas bir dövrdə olurlar. Bu yaşda uşaq yeni sözləri daha asan mənimsəyir və onları gündəlik həyatda tətbiq edə bilir. Oyunlar, mahnılar, hekayələr və gündəlik ünsiyyət vasitəsilə öyrənmə təbii şəkildə baş verir və daha effektiv olur,” – deyə ekspert qeyd edir.

Müasir tədqiqatlar göstərir ki, dil öyrənmə metodları yalnız memoriyaya əsaslanmamalıdır. Uşaqlarda aktiv iştirak, danışıq və təcrübə əsas rol oynayır. Leyla Əliyeva bildirir ki, “Uşaqların danışıq bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün interaktiv metodlardan istifadə etmək vacibdir. Məsələn, rol oyunları, şəkilli kartlarla söz öyrənmə, mahnılarla ritmik öyrənmə uşağın dilə marağını artırır və yaddaşını gücləndirir. Sadəcə sözləri təkrar etdirmək və yazı ilə məşğul etmək kifayət deyil. Uşaq öyrəndiyi sözləri gündəlik həyatında tətbiq etməli, danışıq vasitəsilə istifadə etməlidir.”

Ekspert həmçinin qeyd edir ki, valideynlərin rolu dil öyrənmədə çox önəmlidir. “Uşaqlar evdə valideynləri ilə daha çox ünsiyyətdə olduqda, öyrəndikləri sözləri təcrübədə tətbiq etmək imkanı qazanır. Valideynlər gündəlik fəaliyyət zamanı uşağa suallar verməli, dialoqa cəlb etməli və öyrəndiyi sözləri oyuna çevirməlidir. Bu, həm öyrənməni möhkəmləndirir, həm də uşağın özünəinamını artırır,” – deyə Leyla Əliyeva əlavə edir.

Bundan başqa, erkən yaşda çoxdilli mühitin olması uşaqlarda dil öyrənmə qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. “Əgər uşaq evdə iki və ya daha çox dil eşidirsə, beynində dil ilə bağlı neyron əlaqələri daha sürətli inkişaf edir. Bu da onun gələcəkdə yeni dilləri daha asan mənimsəməsinə səbəb olur,” – psixoloq bildirir.

Ekspert vurğulayır ki, texnologiyadan düzgün istifadə də uşaqlarda dil öyrənməni dəstəkləyə bilər. “Məhdud və keyfiyyətli interaktiv tətbiqlər, mahnılar və təhsil oyunları uşağın dil bacarıqlarını artırmaq üçün yaxşı vasitədir. Lakin burada əsas prinsip uşağın aktiv iştirakıdır; sadəcə ekrana baxmaq və passiv olmaq yetərli deyil.”

Nəticə olaraq, uşaqlarda dil öyrənmə prosesində əsas prinsiplər bunlardır: erkən yaşdan başlamaq, təcrübəyə əsaslanan öyrənmə, interaktiv oyun və mahnılardan istifadə, gündəlik ünsiyyət və valideynlərin fəal iştirakı. Bu metodlar uşaqlarda yalnız dil bacarıqlarını deyil, həm də düşüncə tərzini, sosial bacarıqları və yaradıcılığı inkişaf etdirir. Leyla Əliyeva yekun olaraq bildirir: “Uşaqlarda dil öyrənmə uzunmüddətli bir prosesdir, amma erkən yaşda düzgün metodlarla başlansa, nəticələr çox daha möhkəm və səmərəli olur.”

Nilay ÖzSöz