Yaşlanan əzələləri bərpa etmək üçün bir mexanizm kəşf edilib

Fiziki məşqlər yaşlanan əzələlərin regenerasiya (özünü bərpa) qabiliyyətini bir neçə molekulyar mexanizmə təsir göstərməklə yenidən gücləndirə bilir. Bu nəticəyə Sinqapurdakı Dyuk-NUS Tibb Məktəbinin alimləri gəliblər.

32gun.az xəbər verir ki, Araşdırmanın nəticələri Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) jurnalında dərc olunub.
Yaş artdıqca əzələ toxuması tədricən gücünü və bərpa olunma qabiliyyətini itirir. Bu isə yıxılma və sınıq riskini artırır, xəstəlik və travmalardan sonra reabilitasiyanı ləngidir, həmçinin qanda şəkərin səviyyəsinə nəzarəti çətinləşdirir. Tədqiqatçıların diqqət mərkəzində əzələ böyüməsini və zülal sintezini tənzimləyən mTORC1 adlı molekulyar kompleks olub.
Gənc yaşlarda mTORC1 yeni zülalların yaranması ilə zədələnmiş zülalların parçalanması arasında tarazlığı qoruyur. Lakin yaşlandıqca bu kompleks həddindən artıq aktivləşə bilər. Nəticədə qüsurlu zülallar toplanır və əzələ hüceyrələri getdikcə zəifləyir. Alimlər müəyyən ediblər ki, bu prosesdə DEAF1 geni əsas rol oynayır. Yaşlanan əzələlərdə DEAF1-in aktivliyinin artması mTORC1-in fəaliyyətini gücləndirir, zülal mübadiləsini pozur və əzələ atrofiyasını sürətləndirir.
Normal şəraitdə DEAF1-in səviyyəsi FOXO adlı tənzimləyici zülallar tərəfindən nəzarətdə saxlanılır. Ancaq yaş artdıqca FOXO-nun aktivliyi azalır və bu nəzarət zəifləyir. Nəticədə əzələlər daha pis yenilənir və gücünü daha tez itirir. Araşdırma göstərib ki, fiziki məşqlər bu tarazlığı qismən bərpa edə bilir: fiziki aktivlik DEAF1-in səviyyəsini azaldır və əzələlərin zədələnmiş zülallardan daha səmərəli şəkildə xilas olmasına kömək edir.
Bununla belə, bu təsir hər zaman müşahidə olunmur. Əgər DEAF1-in aktivliyi çox yüksək qalırsa və FOXO sistemi ciddi şəkildə zəifləyibsə, təkcə məşqlər kifayət etməyə bilər. Bu da niyə bütün yaşlı insanların idmana eyni dərəcədə yaxşı reaksiya vermədiyini izah edir.
Meyvə milçəkləri və yaşlı siçanlar üzərində aparılan eksperimentlər mexanizmin universallığını təsdiqləyib. DEAF1-in artırılması sürətli əzələ zəifliyinə səbəb olub, onun azaldılması isə əzələ gücünü və zülal balansını bərpa edib. Tədqiqatçıların fikrincə, gələcəkdə DEAF1-ə yönəlmiş müdaxilələr fiziki məşqlərin faydasını molekulyar səviyyədə qismən təkrarlamağa imkan verə bilər.

Nilay