Andromeda peyk qalaktikası kəşf edildi

Miçiqan Universitetindən bir qrup tədqiqatçı qalaktikaların necə əmələ gəldiyinə dair anlayışımızı dəyişdirə biləcək bir kəşf etdi. Astronomlar Süd Yolunun ən yaxın böyük qonşusu olan Andromedanın kənarında yeni cırtdan qalaktika Andromeda XXXV kəşf ediblər. Qalaktika Andromedanın bütün məlum peykləri arasında ən kiçik və ən zəifə çevrilib.

Bu, alimləri qalaktikaların təkamülü ilə bağlı nəzəriyyələri yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edib. 

32gun.az bildirir ki, araşdırma The Astrophysical Journal Letters (AJL) jurnalında dərc olunub. 

Andromeda XXXV Yerdən təxminən üç milyon işıq ili məsafəsində yerləşir. Kəşf kütləvi müşahidə məlumatlarının təhlili nəticəsində həyata keçirilib və sonra Hubble Kosmik Teleskopu ilə təsdiqlənib. Araşdırmanın aparıcı müəllifi Markos Ariasın sözlərinə görə, bu, müxtəlif kosmik şəraitlərdə və Kainatın müxtəlif dövrlərində qalaktikaların təkamülünü yenidən düşünməyə kömək edəcək.

Astronomiya fakültəsində bakalavr pilləsində oxuyarkən tədqiqat üzərində işə başlayan Arias, "Biz hələ də qalaktikaların, hətta bizə yaxın olanların da quruluşu və təkamülü haqqında çox şey bilmirik" deyib. 

Miçiqan Universitetinin professoru Erik Bellə görə, Andromeda XXXV tam hüquqlu qalaktikadır, lakin onun kütləsi Süd Yolunun kütləsinin milyonda biri qədərdir.

Bell izah etib: "Elə bil insan düyü dənəsi boyda idi, lakin hələ də tam işlək bir orqanizm idi".

Məhz belə kiçik ölçülərə görə peyk qalaktikalarını aşkar etmək olduqca çətindir. Son onilliklərdə texnologiyanın inkişafı astronomlara Süd Yolu ətrafında peyklər tapmağa imkan verdi, lakin daha uzaq qalaktikalardakı belə zəif obyektlər gözdən kənarda qalıb.

Əsas sirrlərdən biri Andromeda XXXV qalaktikasında ulduzların əmələ gəlməsi prosesinin Süd Yolunun digər peyk qalaktikalarına nisbətən daha uzun müddət davam etməsidir. Qalaktikamızın peyklərinin əksəriyyəti təxminən 10 milyard il əvvəl ulduz əmələ gəlməsini dayandırsa da, Andromeda XXXV bunu təxminən altı milyard il əvvələ qədər davam etdirdi. 

"Biz hesab edirdik ki, qalaktikalar qaz ehtiyatları tükəndikdə və ya daha böyük ev sahibi qalaktika tərəfindən udulduğunda ulduzların əmələ gəlməsini dayandırdılar. İndi görürük ki, Andromedanın peyk qalaktikaları qazı saxlamış və düşündüyümüzdən daha uzun müddət ulduzlar əmələ gətirmiş ola bilər."- deyə Bell qeyd edib. 

Andromeda XXXV-nin kəşfi yüksək temperaturun kiçik qalaktikalara təsiri ilə bağlı fikirlərə də meydan oxuyur. Kainatın mövcudluğunun ilk milyard ilindən sonra temperaturun o qədər artdığı, cırtdan qalaktikaların ulduzların əmələ gəlməsi üçün lazım olan qazdan məhrum olduğu düşünülürdü.

Qalaktikanın bu cür şəraitdə öz qazını tam olaraq necə saxlaya bildiyi və ulduz əmələ gəlməsini davam etdirdiyi sirr olaraq qalır ki, elm adamları hələ də həlli üzərində çalışmalıdırlar.

Nilay