İqlim dəyişikliyi səbəbindən canavar kərtənkələlərin nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalıb

ABŞ alimləri müəyyən ediblər ki, Gila canavarları (ABŞ-ın cənub-qərb səhralarında və Meksikanın şimalında yaşayan zəhərli kərtənkələlər) sürətlə dəyişən iqlim şəraitinin öhdəsindən gələ bilməyəcəklər. 

32gun.az bildirir ki, araşdırmanın nəticələri Ecology and Evolution (E&E) jurnalında dərc olunub. 

Gila canavarları kütləvi ölçüləri, ləngliyi və bənzərsiz davranışları ilə tanınır - onlar əsasən gecələr aktivdirlər və yeraltı yuvalarda istidən qaçaraq nadir hallarda ərazilərini tərk edirlər. Bununla belə, yeni iqlim modelləri Mojave kimi səhralarda əhəmiyyətli dərəcədə yüksək temperatur proqnozlaşdırır və bu canlıların sağ qalmasını şübhə altına alır.

Son beş il ərzində tədqiqatçılar Gila canavarlarının təbii mühitlərində davranışlarını izləyirlər. Onlar müəyyən ediblər ki, kərtənkələlər gün ərzində nadir hallarda hərəkət edir və uzun səfərlər etmirlər. Bu məlumatları optimistdən tutmuş fəlakətə qədər iqlim ssenariləri ilə müqayisə edərək, elm adamları belə nəticəyə gəldilər ki, ən pis halda hətta gecələr də temperatur həddindən artıq yüksələcək və yeraltı sığınacaqlar artıq sürünənləri həddindən artıq istiləşmədən xilas edə bilməyəcək.

Bəzi ssenarilərdə Gila canavarları normal həyat tərzini davam etdirə bilsələr də, iqlim əhəmiyyətli dərəcədə istiləşərsə, onlar ya daha dərinə qazmalı, ya da daha soyuq ərazilərə köçməli olacaqlar. Ancaq müşahidələrə görə, bu kərtənkələlər heç birinə uyğunlaşdırılmayıb. Onlar çuxurları dərinləşdirmək və ya uzun məsafələrə köçmək qabiliyyətini göstərən davranış əlamətləri nümayiş etdirmirlər.

Hesablamalara görə, bəzi bölgələrdə Gila canavarları 2082-ci ilə qədər yoxa çıxa bilər. Alimlər vurğulayırlar ki, bu unikal heyvanların taleyi iqlim dəyişikliyinin səhra ekosistemlərinin biomüxtəlifliyinə daha geniş təsirləri ilə bağlı narahatedici siqnal ola bilər.

Nilay