Okeanın ən çox yayılmış bakteriyalarının təkamül sirləri üzə çıxdı

Alimlər SAR11 bakteriyalarının okeanlarda üstünlük qazanmasının genetik sirrini açıqlayıblar

İspaniyanın Elçe şəhərində yerləşən Miqel Ernandes Universitetinin tədqiqatçıları dünyanın ən çox yayılmış mikroorqanizmləri sayılan SAR11 bakteriyalarının bu qədər geniş yayılması və ətraf mühit dəyişikliklərinə davamlı olmasının genetik səbəblərini ilk dəfə aşkar ediblər.

32gun.az bildirir ki, tədqiqatın nəticələri Microbiome jurnalında dərc olunub.

Tədqiqat zamanı alimlər Aralıq dənizindən götürülmüş nümunələr üzərində tək bakteriya hüceyrələrinin genlərini analiz ediblər. Məlum olub ki, SAR11 bakteriyalarının genomu qeyri-adi şəkildə qurulub: ümumi “genetik nüvə” adlandırılan hissə genomun 81%-ni təşkil edir. Qalan hissə isə “genetik adacıq” adlanan kiçik və elastik sahələrdən ibarətdir və hər birində yalnız bir uyğunlaşma geni mövcuddur.

Bu quruluş SAR11-in müxtəlif ştammlarına bir yerdə rəqabətsiz yaşamağa, ətraf mühitin dəyişməsinə tez uyğunlaşmağa və ekoloji streslərə davamlı olmağa imkan verir. Tədqiqatın birinci müəllifi, aspirant Karmen Molina Pardines bildirib ki, bu elastik genlər genetik olaraq müxtəlif versiyalarda olsa da, həmişə eyni mövqelərdə yerləşir və oxşar funksiyaları yerinə yetirir.

Bu “poliklonal” quruluş — yəni eyni ekosistem daxilində çoxsaylı genetik variantların mövcudluğu — SAR11 bakteriyalarını qida çatışmazlığı, iqlim dəyişiklikləri və digər xarici təsirlərə qarşı dayanıqlı edir.

SAR11 bakteriyaları mikroskopik ölçülərinə baxmayaraq okean həyatında mühüm rol oynayır: onlar suyun üst qatındakı bütün prokaryotların 40%-ə qədərini təşkil edir və dənizdəki ilkin məhsuldarlığın 98%-ni təmin edir. Bu araşdırma onların niyə bu qədər geniş yayıldığını genetik olaraq izah edir — onların genom quruluşu qida baxımından kasad dənizlərdə yaşamaq üçün idealdır.

Nilay