Yaponiya, Kobe Universitetindən alimlər kartofun torpağa ifraz etdiyi və mikrob vasitəsilə bitkilərin köklərini zədələyən parazit nematodların çıxışını (vylupel) başlatan yeni molekulu aşkar ediblər. Bu kəşf bitkilərlə ətraf mühit arasındakı qarşılıqlı təsir anlayışını dəyişdirir və təhlükəli zərərli ilə mübarizədə yeni üsulların yaradılmasına ümid verir.
32gun.az xəbər verir ki, tədqiqat "New Phytologist" jurnalında dərc olunub.
Kök nematodları kartof və pomidor kimi bitkilər üçün ciddi təhlükə yaradır — onların yumurtaları torpaqda onilliklərlə qala bilir və ev sahibi bitkinin köklərindən ayrılan "vylupel faktorları"nın təsiri ilə aktivləşir. Bitkilər əkilməzdən əvvəl parazitlərin vaxtından əvvəl vylupelini təmin etməklə — "özünü məhv edən vylupel" — yanaşması uzun müddətdir müzakirə olunur, lakin bu faktorların az miqdarda olması problemi bu yanaşmanı çətinləşdirirdi.
Əvvəlki tədqiqatlarda professor Mizutani Masaharu qrupu bitkilərin solanoeklepin B (SEB) adlı maddə ifraz etdiyini, torpaq mikroorqanizmlərinin isə onu vylupel üçün əsas tetikçi olan solanoeklepin A (SEA) maddəsinə çevirdiyini müəyyən etmişdi. Yeni araşdırmada kimyəvi və genetik analizlə bitkilərin 20 dəfə çox ifraz etdiyi aralıq molekul — solanoeklepin C (SEC) tapılıb. SEC təkcə parazitlərin vylupelini başlamır, lakin mikrobların iştirakı ilə sürətlə SEB-ə çevrilərək vylupel zəncirini işə salır. Bu, belə mürəkkəb üçtərəfli qarşılıqlı təsir zəncirinin ilk dəfə aşkar olunmasıdır.
Tədqiqat həmçinin göstərib ki, bitkilər azot və fosfor kimi həyati maddələrin çatışmazlığı zamanı SEC ifrazını artırırlar — bu, köməkçi mikrobları cəlb etməyə yönəlmiş tipik davranışdır. Ehtimal olunur ki, faydalı mikroblarla əlaqə mexanizmi parazitlər tərəfindən öz maraqlarına yönəldilib.
Alimlər bitkilərin özlərinə zərər verə biləcək maddələr istehsal etməsinin səbəblərini araşdırır və bunun müsbət təsirləri ola biləcəyini ehtimal edirlər. Praktik baxımdan isə, molekulların mürəkkəb quruluşuna baxmayaraq, tədqiqat kənd təsərrüfatında zərərli ilə mübarizədə «özünü məhv edən vylupel» metodunun təhlükəsiz və effektiv tətbiqi üçün yeni analoqların yaradılmasına ümid verir.
Ayxan
.jpg)
.jpg)
